Dự án của tôi365 Ngày Đầu Đời Của ConChương 01: Tuần đầu
Các phản xạ nguyên thủy của trẻ sơ sinh: Moro, tìm vú, nắm tay
Bé giật mình dang tay, quay đầu tìm ti, nắm chặt ngón tay bố mẹ đều là phản xạ bình thường: từng loại, mốc mờ dần theo chương và khi nào hỏi bác sĩ.
Trẻ sơ sinh có các phản xạ nguyên thủy, là dấu hiệu hệ thần kinh hoạt động bình thường: tìm vú, bú, nắm tay, Moro, cổ trương lực. Chúng mờ dần trong những tháng đầu theo mốc của chương. Bất đối xứng hay mất phản xạ thì hỏi bác sĩ.
Trả lời nhanh
Bé mới sinh có sẵn mấy phản xạ tự động. Bạn chạm má, bé quay đầu há miệng tìm ti. Bạn đặt ngón tay vào lòng bàn tay, bé nắm chặt. Bé giật mình thì dang hai tay rồi khép lại.
Mình liệt kê đủ 5 loại bên dưới, kèm mốc mờ dần theo chương. Bạn đọc lướt bảng là nắm được hết.
Phản xạ nguyên thủy là gì
Nói đơn giản, đây là đáp ứng tự động của hệ thần kinh. Bé không học, không cố ý. Hệ thần kinh tự chạy.
Bác sĩ kiểm tra mấy phản xạ này ở lần khám sơ sinh. Có đủ phản xạ là một tín hiệu tốt cho thấy đường dây thần kinh thông suốt.
Bạn đừng đọc thêm ý nghĩa tình cảm vào đó. Bé nắm tay chặt không có nghĩa bé thương bạn nhiều hơn. Bé giật mình không có nghĩa bé gặp gì lạ. Máy chạy đúng thôi.
Bảng năm phản xạ theo chương
Mốc tháng bên dưới theo chương, chưa đối chiếu độc lập. Bạn dùng làm khung tham khảo.
| Phản xạ | Biểu hiện | Thường mờ dần |
|---|---|---|
| Tìm vú (rooting) | Chạm má, bé quay đầu về phía đó, há miệng tìm ti | khoảng 4 tháng |
| Bú (sucking) | Ngậm ti hay bình là tự mút, có từ trong bụng mẹ | chuyển dần thành bú chủ động |
| Nắm tay (palmar grasp) | Chạm lòng bàn tay, bé nắm chặt ngón tay bạn | 5–6 tháng |
| Moro (giật mình) | Giật mình, hai tay dang rộng rồi khép lại | khoảng 2 tháng |
| Cổ trương lực (tonic neck) | Nằm ngửa quay đầu sang phải, tay phải duỗi, tay trái co | 5–7 tháng |
Mỗi bé một nhịp. Bác sĩ đánh giá cụ thể ở lần tái khám.
Tìm vú, bú, nắm tay trong ngày thường
Biết phản xạ rồi, bạn dùng được ngay. Trước khi cho bú, bạn chạm nhẹ má để bé quay đúng hướng. Đừng dí ti vào lúc bé đang quay đi.
Lúc cho bú, bạn cho bé nắm ngón tay mình. Nhiều bé yên hẳn.
Tuần đầu bé mút mọi thứ chạm miệng. Đó là phản xạ bú. Bạn đừng lo bé nghiện ti giả hay lúc nào cũng đói. Phản xạ phục vụ sinh tồn. Bạn nương theo là được.
Moro và cách dỗ bé
Đêm đầu bé giật mình, dang tay rồi khóc. Bạn nào lần đầu làm bố mẹ cũng hết hồn.
Theo chương, bạn áp tay nhẹ lên ngực bé, vỗ khẽ, nói nhỏ cho bé biết bạn ở đây. Quấn bé đúng kỹ thuật lúc ngủ cũng giúp giảm giật mình.
Bạn tránh hai việc. Đừng dựng bé dậy dỗ ồn ào, bé càng tỉnh. Đừng bọc bé cứng cả ngày để khỏi giật mình, lúc thức bé cần vận động tự do.
Tư thế kiếm sĩ và chuyện quấn bé
Bé nằm ngửa, quay đầu sang một bên thì tay bên đó duỗi, tay còn lại co. Trông như đấu kiếm. Theo chương, đây là phản xạ cổ trương lực, mờ dần lúc 5–7 tháng.
Quấn bé giúp giảm giật mình khi ngủ. Nhưng quấn sai, quá chặt hông hay quấn lúc bé đã biết lật, thì hại nhiều hơn lợi. Cách quấn an toàn mình để ở bài giấc ngủ an toàn (Post 10). Bạn đọc hai bài cùng nhau.
Khi nào hỏi bác sĩ
Theo chương, bạn hỏi bác sĩ khi gặp các dấu hiệu này. Phản xạ chỉ có một bên, bên còn lại không có. Phản xạ đã có rồi mất đi. Kèm theo bú kém, li bì, khóc bất thường.
Bạn đừng tự kết luận co giật hay bệnh thần kinh. Đừng tra mạng rồi chẩn đoán. Bài này không thay bác sĩ ở điểm đó.
Gắn thẻ
phản xạ Morophản xạ tìm vúphản xạ nắm tayphản xạ sơ sinhHỏi đáp
Phản xạ Moro là gì, bé giật mình khi ngủ có sao không?
Không sao. Theo chương, phản xạ Moro (giật mình): bé giật mình thì hai tay dang rộng rồi khép lại, có thể kèm khóc. Đây là "chương trình có sẵn", dấu hiệu hệ thần kinh hoạt động bình thường, thường mờ dần khoảng 2 tháng. Khi bé giật mình: áp tay nhẹ lên ngực bé, vỗ nhẹ, nói nhỏ cho bé yên tâm; quấn bé (swaddle) cũng giúp giảm giật mình.
Phản xạ tìm vú và phản xạ bú là gì?
Theo chương: chạm má bé thì bé quay đầu về phía đó, há miệng tìm ti (phản xạ tìm vú, rooting, thường mờ dần khoảng 4 tháng); ngậm ti hay bình là bé tự mút vì phản xạ bú (sucking) có từ trong bụng mẹ, sau chuyển thành hành vi chủ động. Hai phản xạ này là nền của việc bú. Bé không quay tìm, không mút thì báo nhân viên y tế.
Bé nắm tay chặt như vậy đến bao giờ?
Theo chương, phản xạ nắm tay (palmar grasp): chạm lòng bàn tay bé thì bé nắm chặt ngón tay bạn, thường mờ dần lúc 5–6 tháng, nhường chỗ cho cầm nắm chủ động. Các mốc mờ dần trong bài đều theo chương, chưa đối chiếu độc lập. Bác sĩ kiểm tra phản xạ ở lần tái khám và kết luận cho con mình.
Khi nào phản xạ bất thường cần hỏi bác sĩ?
Diễn đạt thận trọng theo chương, chờ kiểm chứng: phản xạ chỉ có một bên (bất đối xứng), phản xạ đã có rồi mất đi, hoặc kèm dấu hiệu khác (bú kém, li bì, khóc bất thường) thì hỏi bác sĩ, không tự chẩn đoán co giật hay bệnh thần kinh. Bài viết không chẩn đoán gì thay bác sĩ.
Về tác giả
Bài liên quan
An toàn tuổi chập chững: vì sao không dùng xe tập đi
Vì sao sách nói không với xe tập đi cho bé chập chững, hạn chế exersaucer, và checklist an toàn nhà cửa từ cầu thang, cửa sổ tới bồn tắm.Khóc dạ đề ở trẻ sơ sinh: hiểu đúng và cách dỗ con an toàn
Khóc dạ đề gặp ở khoảng 20% trẻ, đỉnh điểm khoảng tuần 6 và tự hết khoảng 3 tháng tuổi. Cách dỗ bé an toàn và dấu hiệu cần đi khám ngay.Serve-and-return với trẻ sơ sinh: đáp lại tiếng ê a của con
Serve-and-return là đáp lại mỗi âm thanh, ánh nhìn của bé như một cuộc trò chuyện. Vòng lặp mẫu, 3 tình huống thực hành và lỗi thường gặp.