Con chỉ tay và nhìn theo mẹ: joint attention, nền ngôn ngữ đầu đời

Chỉ tay và nhìn qua lại khoảng 9–12 tháng là lời mời cùng chú ý: đáp lại bằng gọi tên vật, mô tả ngắn và chờ con phản ứng mỗi ngày.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo về phát triển ngôn ngữ, không thay thế đánh giá của bác sĩ nhi khoa. Nếu lo về mốc ngôn ngữ của con, hãy trao đổi với bác sĩ.

Trả lời nhanh

Bạn thấy con chỉ ngón trỏ vào một món đồ, rồi nhìn bạn, rồi nhìn lại món đó. Đó là con đang rủ bạn cùng nhìn.

Chuyên môn gọi là joint attention, cùng chú ý. Nó xuất hiện khoảng 9-12 tháng. Và là nền cho ngôn ngữ sau này.

Bạn đáp lại theo 3 bước. Gọi tên vật. Mô tả một câu ngắn. Rồi chờ con phản ứng.

Bạn làm vậy mỗi lần con chỉ. Trong lúc chơi, lúc đọc sách, lúc đi quanh nhà. Tương tác trực tiếp với bạn vẫn là quan trọng nhất.

Bạn trao đổi với bác sĩ nếu con ít đáp lại khi gọi tên, hay ít bập bẹ.

Ý chính

• Chỉ tay kèm nhìn qua lại khoảng 9-12 tháng là lời mời cùng chú ý.
• Đáp 3 bước: gọi tên vật, mô tả ngắn, chờ con phản ứng.
• Đọc sách tranh, gọi tên đồ vật thật quanh nhà mỗi ngày.
• Ưu tiên chơi trực tiếp, đừng trông chờ vào màn hình.
• Ít đáp tên, ít bập bẹ thì mang quan sát đi hỏi bác sĩ.

Con chỉ tay nghĩa là gì

Joint attention là lúc hai người cùng nhìn một vật, và cùng biết người kia đang nhìn.

Con chỉ tay, liếc bạn, rồi nhìn lại vật để kiểm tra. Bạn thấy không? Bạn có quan tâm không?

Mỗi lần bạn đáp lại, con học hai điều. Cử chỉ của mình có tác dụng. Và vật đó có tên gọi.

Bạn đáp lại thế nào

Mình hay dùng công thức 3 bước cho dễ nhớ.

Một là gọi tên. "Đúng rồi, đó là quả bóng!"

Hai là mô tả ngắn. "Bóng đỏ, tròn tròn."

Ba là chờ. Bạn dừng lại, nhìn con. Để con ê a, cười, hay chỉ tiếp.

Bạn đừng giảng dài. Một hai câu ngắn, giọng vui là đủ.

Bạn đang bận cũng ráng đáp một câu. Một câu vẫn hơn lướt qua im lặng.

Chơi với sách tranh và đồ quanh nhà

Bạn chọn sách tranh to, ít chữ. Chỉ hình rồi gọi tên. "Đây con mèo, kia con chó." Hỏi "con mèo ở đâu?" rồi khen khi con chỉ đúng.

Quanh nhà cũng là lớp học. Con chạm vào cái gì, bạn đặt tên cái đó. "Đây là quả bóng. Con chỉ bóng này."

Bạn lồng thêm gọi tên, vỗ tay, giơ tay đòi ôm vào sinh hoạt. Ngôn ngữ mọc ra từ mấy lượt qua lại nhỏ như vậy.

Bố đọc sách với con 10 phút mỗi tối cũng quý rồi.

Dấu hiệu bạn nên theo dõi

Mốc 9 tháng trong chương gồm mấy việc. Quay đầu khi gọi tên. Bập bẹ "mamamama, babababa". Giơ tay đòi ôm. Tìm đồ bị rơi.

Nếu con ít đáp tên, ít bập bẹ, ít giao tiếp qua lại, bạn ghi lại cụ thể. Mang ghi chép đó tới buổi khám.

Đi khám sớm để bạn yên tâm và có hướng theo dõi phù hợp cho con.

Đọc tiếp trong chương

• object-permanence-u-oa-tim-do-roi: tìm đồ rơi và trò ú òa
• so-nguoi-la-lo-au-tach-roi-7-9-thang: khi con bám mẹ lúc học nói