Con bập bẹ ma-ma ba-ba: hiểu đúng và trò chuyện theo lượt

Tiếng "ma-ma, ba-ba" quanh 6 tháng là con tập cơ quan phát âm, chưa phải gọi tên có nghĩa. CDC liệt kê chuỗi âm lặp lại ở mốc 9 tháng; bố mẹ đáp lời theo lượt mỗi ngày là cách khuyến khích tốt nhất.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Mọi thắc mắc về tình trạng cụ thể của con, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa.

Trả lời nhanh

Bạn nghe con nói "ma-ma, ba-ba" quanh 5-6 tháng. Mình hiểu cảm giác đó, vui lắm. Nhưng về mặt phát triển thì đây là lúc con tập miệng thôi.

"Ma", "ba", "da" là mấy âm dễ nhất nên ra trước. Con chưa gắn âm với người đâu. Gọi đúng mẹ khi cần mẹ thì còn lâu, quanh mốc 1 tuổi theo bảng CDC.

Bạn nhớ giúp mình mốc CDC cho chuẩn. Mốc 6 tháng ghi: đáp tiếng qua lại, thổi phù phù, kêu ré. Chuỗi lặp "mamamama, babababa" nằm ở mốc 9 tháng. Nên 6 tháng chưa nói rõ cũng bình thường.

Cách giúp con tốt nhất lúc này là đáp lại theo lượt. Con ê-a, bạn trả lời có nội dung. Làm đều mỗi ngày.

Đi khám khi con mất kỹ năng đã có, hoặc bạn lo về thính lực. Đây là khuyến nghị chung của CDC cho mọi mốc.

Ý chính

• Bập bẹ quanh 6 tháng là tập âm, chưa phải gọi tên có nghĩa.
• CDC: đáp tiếng theo lượt ở 6 tháng, chuỗi "mamamama" ở 9 tháng.
• Đáp lại theo lượt mỗi ngày là cách dạy ngôn ngữ tốt nhất.
• Đọc sách vải, chỉ hình đặt tên, chơi ú òa, soi gương.
• Mất kỹ năng đã có hoặc lo thính lực thì trao đổi với bác sĩ.

Bập bẹ là con đang tập miệng

Miệng con cũng phải tập như tay chân vậy. Âm "ma, ba, da" cần ít vận động nhất nên con làm được trước.

Nhà nào cũng có đoạn mẹ reo "con gọi mẹ rồi". Rồi tuần sau bố bảo "giờ gọi bố rồi". Bạn cứ vui, không sao. Chỉ cần nhớ trong đầu: con đang tập âm, chưa gọi tên thật.

Mốc 6 tháng và mốc 9 tháng khác nhau thế nào

Mốc 6 tháng của CDC ghi ba việc. Đáp tiếng qua lại với người lớn. Thổi phù phù. Kêu ré lên.

Mốc 9 tháng mới có dòng phát ra nhiều âm như "mamamama, babababa", kèm giơ tay đòi bế.

Bạn đọc đúng hai mốc này sẽ đỡ lo. Con 6 tháng đáp tiếng, hóng chuyện là đang đi đúng đường.

Trò chuyện theo lượt là gì

Đơn giản lắm. Con phát ra tiếng, bạn đáp lại trong vài giây. Rồi chờ con "nói" tiếp.

Ví dụ con "ba-ba". Bạn đáp: "À, con nói ba-ba à? Ba đây. Ba đang thay tã cho con này."

Nghe hơi ngớ ngẩn lúc đầu. Nhưng cách này dạy con một điều quan trọng. Âm thanh mình phát ra sẽ được đáp lại. Đó là gốc của hội thoại sau này.

Bạn làm vài vòng mỗi lần, vài lần mỗi ngày là đủ.

Sách vải, gương và ú òa

Mình gợi ý mấy món dễ làm ở nhà.

Sách vải, sách tranh to ít chữ. Bạn chỉ hình, gọi tên ngắn gọn. Con gặm sách cũng kệ, đó là cách con khám phá.

Gương an toàn. Bạn cho con soi, gọi tên mắt mũi miệng. Nhiều bé ngắm bạn trong gương lâu lắm.

Ú òa. Vừa chơi vừa tập chờ tới lượt.

Hát, đọc vè. Nhịp điệu và lặp lại rất hợp với não ngôn ngữ lúc này.

Mỗi ngày bạn làm gì

Không cần giờ học riêng đâu. Bạn tận dụng lúc thay tã, tắm, cho bú, đi dạo.

Kể cho con nghe bạn đang làm gì. Nói con đang thấy gì. Ngồi mặt đối mặt để con nhìn miệng bạn.

Bạn tắt tivi chạy nền khi nói chuyện với con. Tiếng ồn nền làm con khó nghe tiếng bạn.

Khi nào nên trao đổi với bác sĩ

Bạn cho con đi khám khi con mất kỹ năng đã có. Ví dụ từng ê-a rồi im bặt. Hoặc con không phản ứng với âm thanh lớn.

Bạn có bất kỳ lo lắng nào về nghe nói thì cứ mang tới buổi khám định kỳ. Mang lo lắng đi hỏi luôn đúng.

Mình nói thêm một ý để bạn khỏi bối rối khi đọc tài liệu. Câu "6 tháng chưa bập bẹ thì phải đi khám" là lời dặn thận trọng của người biên soạn, không phải câu trích nguyên văn của CDC.

Đọc tiếp trong chương 6: Bản đồ vận động 4–9 tháng và góc chơi Montessori tiết kiệm; Con sợ người lạ lúc 6 tháng.