Bé 2 tháng tuổi ê a "ô ô a a": cooing là gì và cách đáp lại

Khoảng tháng thứ 2, bé bắt đầu phát ra những âm thanh không phải tiếng khóc: "ô ô", "a a", "gừ gừ" gọi là cooing, bước đầu của ngôn ngữ. Bài viết giải thích cooing là gì, ba mốc ngôn ngữ 4 tháng theo CDC để hướng tới, và cách khuyến khích con bằng nói chuyện, hát, đọc sách.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Mọi thắc mắc về tình trạng cụ thể của con, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa.

Trả lời nhanh

Khoảng tháng thứ 2, bé bắt đầu phát ra mấy âm không phải tiếng khóc: ô ô, a a, gừ gừ. Đó là cooing, mình hay gọi là ê a. Theo chương, đây là bước đầu của ngôn ngữ. Bé đang tập dùng thanh quản, lưỡi và hơi thở.

Ba mốc ngôn ngữ 4 tháng theo CDC để bạn hướng tới: con phát âm ô ô, a a. Con phát âm đáp lại khi bạn nói chuyện. Và con quay đầu về phía giọng nói của bạn. Cách khuyến khích đơn giản nhất: nói chuyện với con mọi lúc, đáp lại mỗi âm con phát ra, hát và đọc sách mỗi ngày.

Cooing nghe ra sao

Trước tháng thứ 2, ngôn ngữ của bé gần như chỉ có khóc. Rồi một lúc con tỉnh táo và thoải mái, thường sau cữ bú, nằm nhìn mặt bố mẹ, bé phát ra một chuỗi âm mềm, có hơi: a... gừ... ơ...

Bé không đói, không ướt tã, không khó chịu. Bé đang thử giọng đấy.

Cooing khác khóc khá rõ. Khóc thì to, gắt, kèm nhăn mặt. Cooing thường xuất hiện lúc bé dễ chịu, mắt mở to nhìn quanh hoặc nhìn thẳng vào mặt bạn. Nhiều nhà lần đầu nghe còn tưởng mình nghe nhầm, tới khi bé lặp lại lần nữa mới tin.

Vì sao cooing là bước đầu của ngôn ngữ

Theo chương, lúc cooing là lúc bé tập vận hành bộ máy phát âm. Thanh quản rung, lưỡi di chuyển, hơi thở phối hợp. Bé chưa tạo được phụ âm rõ như ma-ma, ba-ba đâu. Chuyện đó còn nhiều tháng nữa.

Nhưng bé đang học nguyên lý quan trọng nhất: âm thanh mình phát ra tạo được phản ứng từ người khác.

Vòng lặp này đơn giản lắm. Bé a một tiếng, bạn a lại kèm nụ cười, bé khoái và a tiếp. Cứ thế, nền giao tiếp hình thành. Bài về serve-and-return trong sách nói kỹ cơ chế này, bạn đọc thêm nếu thích.

Ba mốc 4 tháng để hướng tới theo CDC

Trong bảng mốc của CDC, chương trình Learn the Signs. Act Early., ba mục ngôn ngữ ở mốc 4 tháng là:

• Phát âm như ô ô, a a
• Phát âm đáp lại khi bạn nói chuyện với bé
• Quay đầu về phía giọng nói của bạn

Bạn đọc bảng mốc theo cách này: CDC định nghĩa các mốc là điều phần lớn trẻ, từ 75% trở lên, làm được ở độ tuổi đó. Đây là khung tham khảo, không phải hạn chót cứng. Bé ê a từ tháng thứ 2 là đang đi đúng hướng.

Nói chuyện với con mọi lúc

Gợi ý của CDC trong nhóm lời khuyên cho bố mẹ: nói chuyện với con trong mọi sinh hoạt hằng ngày. Lúc thay tã, lúc tắm, lúc cho bú. Nội dung không quan trọng. Giọng nói, nhịp điệu và ánh mắt mới quan trọng.

Khi bé phát âm, bạn đáp lại bằng cách lặp lại và thêm từ. Bé a, bạn đáp: A, con nói a à? Đúng rồi, đây là bình sữa của con này. Bạn không cần dạy từ vựng. Bạn đang dạy rằng lời nói có qua có lại.

Hát và đọc sách mỗi ngày một chút

Bé 1–2 tháng chưa hiểu từ nào trong bài hát hay trang sách. Nhưng bé hấp thụ nhịp điệu, ngữ điệu lên xuống, và cảm giác được ôm khi nghe.

Vài phút mỗi ngày là đủ. Một bài hát ru lặp đi lặp lại. Một cuốn sách vải hình tương phản cao, bạn vừa chỉ vừa gọi tên. Không cần chọn sách đúng tuổi hay hát đúng nhạc. Giọng bố mẹ, dù chênh phô, vẫn là âm thanh bé thích nhất.

Khi nào cần lưu ý

Bạn trao đổi với bác sĩ nhi khoa nếu:

• Bé có dấu hiệu mất kỹ năng đã có. Trước đây ê a, đáp lại rồi bỗng thôi. Đây là khuyến nghị chung của CDC cho mọi mốc: hỏi bác sĩ và tìm hiểu về sàng lọc phát triển, đừng chờ.
• Đến khoảng 4 tháng, bé chưa phát ra âm thanh nào ngoài tiếng khóc, hoặc không phản ứng với âm thanh lớn. Đây là khuyến nghị thận trọng của sách để đi khám sớm, không phải ngưỡng riêng trong bảng mốc CDC.

Ngoài hai nhóm trên, bạn cho bé thời gian và thật nhiều cuộc trò chuyện. Tháng này bé ê a. Vài tháng nữa bé bập bẹ, rồi gọi tiếng đầu tiên. Mọi chuyện bắt đầu từ mấy tiếng a bé xíu hôm nay.