Sức khỏe tinh thần sau sinh và vai trò của bố

Ba mức sức khỏe tinh thần sau sinh cần phân biệt (baby blues, trầm cảm sau sinh, rối loạn tâm thần), kế hoạch hỗ trợ 6 tuần đầu bàn trước khi sinh, vai trò của bố từ phòng sinh, và bảng phân công việc nhà cả hai cùng thấy hợp lý.

Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Mọi lo lắng về sức khỏe tinh thần của mẹ hoặc bố sau sinh, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Trả lời nhanh

Sau sinh, tâm trạng mẹ có ba mức. Baby blues là xúc động vài ngày đầu, tự hết trong 1–2 tuần. Trầm cảm sau sinh là buồn bã kéo dài, cản trở sinh hoạt. Đó là bệnh, chữa được, cần đi khám. Rối loạn tâm thần sau sinh là ảo giác, mất liên hệ thực tế. Mức này cần cấp cứu.

Ranh giới để bạn nhớ. Buồn chán quá 2 tuần hoặc không làm được việc hằng ngày thì đi khám. Bố không đứng ngoài cuộc. Từ phòng sinh, bố đã là một nửa của đội. Da kề da, thay bỉm, vỗ ợ, chia ca đêm, gánh việc nhà 6 tuần đầu.

Ba mức bạn cần phân biệt

Yếu tố nguy cơ theo chương gồm tiền sử trầm cảm, từng trầm cảm sau sinh lần trước, khó cho con bú, mâu thuẫn vợ chồng, áp lực tài chính.

Có điều ít người nói. Bố cũng tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh. Mệt mỏi, áp lực tiền bạc, cảm giác bị gạt ra ngoài đều góp phần. Bố thấy mình kiệt sức kéo dài cũng nên đi khám. Đừng tự nhủ cố là qua.

Nếu mẹ buồn chán hơn 2 tuần hoặc không làm được việc hằng ngày, đó không phải yếu đuối. Đó là bệnh, và bệnh thì chữa được. Bố chủ động đưa mẹ đi khám thay vì chờ mẹ tự đề xuất.

Kế hoạch 6 tuần đầu, bàn trước khi sinh

Sáu tuần đầu là giai đoạn sống sót. Không phải lúc thi nhà sạch. Bạn bàn trước ba câu này.

Ai nấu cơm? Bố và người hỗ trợ, như ông bà hoặc người giúp việc. Mẹ tập trung hồi phục và cho bú.

Ai trông bé để mẹ ngủ? Bố và ông bà chia phiên cụ thể. Ví dụ bố trông 20–23h để mẹ ngủ liền một giấc. Mẹ thiếu ngủ kéo dài là yếu tố nguy cơ của trầm cảm sau sinh.

Ai lo việc nhà? Bạn chấp nhận nhà không hoàn hảo 6 tuần đầu. Ưu tiên nghỉ ngơi, không ưu tiên gọn gàng.

Nhờ giúp đỡ phải cụ thể. "Mẹ giúp con với" làm người được nhờ lúng túng. "Mẹ giúp con nấu bữa tối thứ Ba nhé" thì ai cũng làm được ngay. Bạn viết lịch ra giấy, dán tủ lạnh. Mệt rồi thì không ai nhớ thỏa thuận miệng.

Bố làm gì từ phòng sinh

Nhiều bệnh viện, chủ yếu tư nhân và thường với sinh thường, có phòng sinh gia đình cho bố vào cùng. Bố nắm tay, massage lưng dưới, cùng hít thở sâu theo nhịp, làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Chi phí phòng sinh gia đình khác nhau theo viện. Bạn hỏi bệnh viện mình chọn khi đi thăm viện.

Dù có vào phòng sinh hay không, bố vẫn nên đi học lớp tiền sản cùng vợ trước sinh. Nhiều bệnh viện tổ chức miễn phí. Đó là nơi bố học trước mọi kỹ năng cơ bản, thay vì bỡ ngỡ ngày con chào đời.

Sau sinh, phần việc của bố cụ thể và không ai thay được. Da kề da với con. Theo chương, bé được bố da kề da cũng ổn định hơn. Bố không phải người hỗ trợ. Bố là một nửa của đội. Thêm thay bỉm, vỗ ợ hơi, ru ngủ. Mỗi việc bố làm được là một giờ mẹ nghỉ được, và là một viên gạch gắn kết bố con.

Chia việc nhà thế nào

Về bằng chứng chia việc nhà, mình nói rõ thế này. Chương nêu một thử nghiệm ngẫu nhiên (136 cặp đôi) và một nghiên cứu theo dõi (108 cặp vợ chồng). Kết quả đi cùng mức hài lòng cao hơn và ít xung đột hơn. Chi tiết các nghiên cứu này chưa được xác minh độc lập tại thời điểm viết. Bài này ghi nhận theo chương, không trình bày như kết luận khoa học đã kiểm chứng.

Thông điệp thực hành thì đứng vững không cần nghiên cứu. Công bằng không phải chia đôi 50-50 cứng nhắc. Công bằng là cả hai cùng thấy hợp lý. Bạn bàn ra được điều đó trước sinh đã là thắng lợi.

Giữ kết nối vợ chồng

Sau sinh, vợ chồng dễ xa cách vì mệt và ít nói chuyện. Bạn không cần hâm nóng gì lớn lao. Làm việc nhà cùng nhau. Nói chuyện vài phút trước khi ngủ. Ăn cùng nhau khi bé ngủ. Những khoảng kết nối nhỏ mỗi ngày là đủ.

Bố đừng đợi hết bận mới chăm vợ. Bận chính là lúc cần chăm nhau nhất.