Bé 4 tháng biếng bú: bớt lo bằng cách làm từng việc nhỏ

Bé 4 tháng bỗng bú ít, bú dở dang mà vẫn chơi ngoan thường là giai đoạn sinh lý thoáng qua, kéo dài 1 đến 2 tuần. Bài viết ghi lại cách tôi bình tĩnh rà soát từng khả năng, những việc nhỏ đã thử, và mốc để quyết định đi khám.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Mọi thắc mắc về tình trạng cụ thể của con, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa.

Sáng đó con bú được nửa bình thì quay mặt đi. Dỗ kiểu gì cũng chỉ ngậm chơi rồi nhả. Cữ sau cũng vậy. Mình ngồi đếm lại lượng sữa cả ngày, thấy hụt gần một nửa so với tuần trước, tay bắt đầu run. Con thì vẫn cười toe, đạp chân tanh tách, chẳng có vẻ gì là ốm. Tối đó mình đọc đủ thứ trên mạng, càng đọc càng rối, nên gấp máy lại và tự hỏi: nếu bỏ hết lời khuyên sang một bên, mình kiểm tra được gì bằng mắt thường?

Trả lời nhanh

Bé 4 tháng bỗng bú ít mà vẫn chơi ngoan, không sốt, thường là giai đoạn sinh lý thoáng qua. Kéo dài 1 đến 2 tuần rồi tự hết. Sữa vẫn là thức ăn duy nhất, bạn đừng lấy bột ăn dặm ra bù. Việc của mình là rà soát từng khả năng đơn giản, giữ nếp bú đều, và đi khám nếu quá 2 tuần không cải thiện hoặc con có dấu hiệu bệnh.

Con đang bận lớn, bữa bú xếp sau

Quanh tháng thứ 4, con bước vào đợt học kỹ năng mới: quơ tay chân có chủ đích, gồng mình đòi lẫy, hóng âm thanh lạ. Bữa bú vì thế hay bị cắt ngang. Con bú vài hơi rồi ngoái theo tiếng xe, tiếng gọi cửa, xong quên luôn là mình đang đói. Mình để ý con bú dở nhất vào ban ngày, khi nhà ồn, còn cữ đêm yên tĩnh lại bú ngoan. Kiểu lệch đó cho mình manh mối đầu tiên: không phải con chán sữa, con chỉ đang mải.

Cùng lúc này, một số bé bắt đầu ngứa lợi vì răng sắp nhú. Con mình đợt đó chảy dãi nhiều hẳn, thích cắn núm bình hơn là mút. Ngậm mà lợi ê thì bú ít đi cũng dễ hiểu.

Rà soát những thứ mắt thường thấy được

Trước khi nghĩ đến chuyện phức tạp, bạn kiểm tra một vòng mất khoảng năm phút. Miệng con có mảng trắng lau không sạch không, vì nấm miệng làm con đau khi mút. Mũi con có nghẹt không, vì nghẹt mũi thì bú ngắt quãng là đương nhiên. Con có vừa đi tiêm về trong một hai ngày không, vì sau tiêm con thường mệt và bú kém. Bình sữa, núm ti có gì mới không: núm chảy nhanh quá làm con sợ, chảy chậm quá làm con chán. Phòng bú có ồn và sáng quá không.

Vòng kiểm tra đó loại được phần lớn nguyên nhân mà không cần đoán mò. Nhà mình hôm đó phát hiện đúng hai thứ: núm ti đã hơi cũ, chảy mạnh hơn trước, và chỗ cho bú vừa đổi ra phòng khách đông người qua lại. Sửa hai thứ đó xong, con bú lại được thêm một phần, dù chưa về như cũ.

Những việc nhỏ mình giữ suốt hai tuần đó

Mình dời cữ bú vào phòng yên tĩnh, ánh sáng dịu, tắt hẳn tivi. Con tập trung hơn hẳn. Mình ôm con da kề da trước cữ bú vài phút, vừa để con dịu lại vừa để mình bớt sốt ruột. Nghe có vẻ mơ hồ, nhưng người mẹ đang gồng lên vì lo thì con cũng khó bú yên.

Mình đổi tư thế khi thấy con giãy: lúc bế vác, lúc nằm nghiêng, miễn con thoải mái. Cữ nào con từ chối, mình dừng, không ép, đợi 30 phút đến một tiếng rồi mời lại. Tổng lượng sữa trong ngày quan trọng hơn lượng từng cữ, nên mình ghi chép sơ để khỏi áng chừng bằng trí nhớ đang hoảng.

Mẹ cho con bú trực tiếp thì ăn uống bình thường là được, không cần kiêng khem đặc biệt. Mình chỉ tránh thử món quá lạ trong mấy ngày đó, để loại trừ khả năng mùi sữa đổi làm con lạ miệng.

Có một thứ mình nhất quyết không làm: cho ăn dặm sớm để bù. Tháng thứ 4 ruột con còn non, ăn sớm vừa không bù được sữa vừa làm con giảm cữ bú. Ai giục thì mình hẹn khéo đến 6 tháng, chuyện này mình viết kỹ trong bài vì sao phải đợi 6 tháng mới ăn dặm.

Mốc để ngừng đoán và đi khám

Mình tự đặt quy tắc để khỏi sa đà: quá 2 tuần không cải thiện thì đi khám, không đọc thêm nữa. Đi sớm hơn nếu con sụt cân rõ, tã ướt ít hẳn, bỏ bú hoàn toàn, hoặc kèm sốt, tiêu chảy, nôn nhiều. Khám để loại trừ bệnh lý về tiêu hóa, hô hấp hay nấm miệng, vì mấy thứ đó càng để lâu càng khó. May là nhà mình không phải dùng đến quy tắc này. Sang tuần thứ hai, con bú tăng dần từng cữ, đến hết tuần thì về như cũ, như chưa từng có chuyện gì.

Giờ nghĩ lại, hai tuần đó dạy mình một điều dùng được lâu dài: con bỏ một cữ không có nghĩa là con bỏ ăn, và mẹ bình tĩnh thì con mới bú yên. Đo bằng cả ngày, không đo bằng một cữ.