Vàng da sơ sinh tuần đầu: phân biệt sinh lý và dấu hiệu nguy hiểm

Khoảng 60% trẻ đủ tháng vàng da nhẹ tuần đầu rồi tự hết. Nhưng vàng xuất hiện trong 24 giờ, lan xuống bụng chân, kèm li bì bú kém, phân bạc màu hay sốt là đi khám ngay. Đừng tự tắm nắng chữa vàng da.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Vàng da ở trẻ sơ sinh do nhân viên y tế đánh giá. Mọi nghi ngờ, đưa bé đi khám ngay.

Trả lời nhanh

Vàng nhẹ ở mặt, ngực trong tuần đầu thường tự hết trong 1–2 tuần. Nhưng vài dấu hiệu thì bạn đi khám ngay, đừng chờ.

Vàng xuất hiện trong 24 giờ đầu sau sinh. Vàng lan xuống bụng, chân. Bé li bì, bú kém. Phân bạc màu, nước tiểu sẫm. Sốt kèm vàng da.

Có một trong các dấu hiệu này là đi khám để đo bilirubin. Và đừng tự tắm nắng chữa vàng da. Cách đó không trị được mà còn hại da bé.

Vàng da sinh lý thường diễn ra thế nào

Theo chương, khoảng 60% trẻ đủ tháng vàng da nhẹ tuần đầu. Hồng cầu của trẻ sống ngắn hơn, gan chưa trưởng thành nên bilirubin tăng, da và mắt hơi vàng.

Đây là vàng da sinh lý, lành tính, thường tự hết trong 1–2 tuần. Hay gặp nhất: xuất hiện ngày 2–3, rõ nhất vài ngày sau, rồi nhạt dần. Suốt thời gian đó, bé vẫn bú tốt, ngủ được, tiểu tiện bình thường.

Cách nhìn tại nhà

Bạn làm theo chương thế này. Đặt bé nơi có ánh sáng tự nhiên, vì đèn vàng trong phòng làm da nào cũng vàng. Ấn nhẹ ngón tay lên trán hoặc mũi bé rồi rút ra. Chỗ ấn ngả vàng là có vàng da.

Rồi bạn nhìn hướng lan: mặt trước, rồi xuống ngực, bụng, tay, chân. Nhớ giúp mình: vàng càng lan xuống thấp càng đáng lo.

Cách này chỉ là nhìn sơ bộ. Quyết định vẫn thuộc về đo bilirubin ở cơ sở y tế.

Cho bú đủ giúp thải bilirubin

Theo chương, cho bú thường xuyên và đủ là cách tốt nhất để giảm bilirubin. Bé bú nhiều thì đi ngoài nhiều, bilirubin thải qua phân.

Vàng da do bú chưa đủ hay gặp tuần đầu, khi sữa chưa về nhiều. Bạn cho bú đúng khớp, bú theo nhu cầu, chứ không bổ sung gì khác khi chưa có chỉ định.

Còn nếu bé bú kém đi kèm vàng da tăng, đó không còn là chuyện theo dõi ở nhà nữa. Bạn đưa bé đi khám.

Bảng dấu hiệu đi khám ngay

Theo Bệnh viện Nhi Đồng 1 được chương dẫn lại:

Có một dấu hiệu cũng đi khám. Bạn đừng chờ bé đủ bộ mới đi.

Phân bạc màu thì sao

Phân bạc màu như đất sét kèm nước tiểu sẫm có thể là tắc mật: mật không xuống ruột được. Tình huống này cần đánh giá chuyên khoa sớm, vì can thiệp càng muộn kết quả càng kém.

Lúc thay tã, bạn nhìn phân con một giây. Vàng, xanh, nâu đều thường. Trắng, xám như đất sét thì đi khám ngay trong ngày.

Vì sao không tắm nắng chữa vàng da

Quan niệm phơi nắng cho hết vàng da rất phổ biến, và rất sai. Theo chương: nắng qua cửa kính không đủ liều trị liệu. Còn bế bé phơi nắng trực tiếp, tia cực tím hại da sơ sinh mà bilirubin chẳng giảm được bao nhiêu.

Điều trị vàng da bệnh lý là chiếu đèn chuyên dụng ở cơ sở y tế theo chỉ định. Không có bản tự làm ở nhà. Vàng da bệnh lý không trị kịp có thể dẫn đến bệnh não do bilirubin, tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Khi nào cần đo bilirubin

Khi có bất kỳ dấu hiệu nào trong bảng trên. Khi vàng da tăng nhanh, nhìn thấy rõ từng giờ. Khi bé sinh non, nhẹ cân, nhóm này nguy cơ cao hơn. Hoặc khi bạn không chắc mình đang nhìn thấy gì.

Đo bilirubin nhanh, không đau nhiều, cho kết quả rõ ràng. Đừng vì ngại đưa con đi mà ngồi nhà đoán. Lịch tái khám vàng da thường đi cùng lịch tái khám tuần 1–2 sau sinh.

Nhớ nhanh

Vàng nhẹ mặt ngực, bé bú tốt thì theo dõi. Vàng trong 24 giờ, lan xuống chân, li bì bú kém, phân bạc màu, sốt thì đi khám ngay. Không tắm nắng chữa vàng da. Nghi ngờ thì đo bilirubin.