Tiêm chủng 5–6 tháng và giấc ngủ: sổ tiêm, cữ đêm, nếp ngủ

5 tháng: IPV mũi 1 (mũi tiêm bại liệt) theo TCMR, khác với thuốc uống OPV ở 2–3–4 tháng. 6 tháng không có mũi TCMR thường xuyên. Kèm nếp ngủ an toàn và cách xử trí khi con ốm đúng hẹn tiêm.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Mọi quyết định tiêm chủng và xử trí sốt sau tiêm theo hướng dẫn của bác sĩ. Lịch tiêm trong bài là lịch TCMR thường xuyên; nghe theo lịch hẹn của trạm y tế.

Trả lời nhanh

Giai đoạn 5 tới 6 tháng có hai việc nhỏ mà quan trọng. Giữ sổ tiêm và giữ nếp ngủ.

5 tháng, bé tiêm IPV mũi 1 theo TCMR. Đây là vắc xin bại liệt dạng tiêm, khác với thuốc uống OPV bé đã uống ở tháng 2, 3, 4. 6 tháng thì không có mũi TCMR thường xuyên. Cúm hay não mô cầu từ 6 tháng thuộc track dịch vụ. Mũi sởi từ 6 tháng chỉ có trong chiến dịch chống dịch, tính là liều 0, bé vẫn tiêm đủ 9 và 18 tháng.

Về ngủ, nhiều bé ngủ liền 6 tới 8 tiếng. Nhưng dậy bú 1 tới 2 lần vẫn bình thường. Hồi quy ngủ 4 tháng thường dịu dần quanh 6 tháng. An toàn ngủ thì giữ tuyệt đối: nằm ngửa, nôi trống, nệm cứng, ngủ cùng phòng.

Ý chính

• 5 tháng (TCMR): IPV mũi 1 dạng tiêm, khác OPV dạng uống ở tháng 2, 3, 4.
• 6 tháng: không có mũi TCMR thường xuyên. Cúm và não mô cầu là track dịch vụ.
• Sởi từ 6 tháng chỉ trong chiến dịch (liều 0). Bé vẫn tiêm đủ 9 và 18 tháng.
• Ngủ liền 6 tới 8 tiếng hay dậy 1 tới 2 lần đều có thể bình thường.
• An toàn ngủ: nằm ngửa, nôi trống, nệm cứng, cùng phòng.

Lịch hẹn tháng 5, 6

Một quy tắc bạn nhớ cho mọi bảng tiêm. TCMR miễn phí ở trạm dùng 5-trong-1 kèm OPV uống riêng. Còn 6-trong-1 là sản phẩm dịch vụ, đã gồm bại liệt tiêm nên không cần OPV riêng. Bạn ghi rõ track, tới nơi khỏi ngỡ ngàng khi nghe báo giá.

Giữ sổ tiêm thế nào

Sổ tiêm quan trọng ngang giấy khai sinh trong năm đầu. Bạn mang theo mọi buổi hẹn. Chụp ảnh lưu điện thoại phòng mất.

Trước mỗi hẹn, bạn đối chiếu các mũi đã tiêm với lịch hẹn tiếp theo. Đánh dấu mũi nào thuộc TCMR, mũi nào dịch vụ. Nhà chuyển chỗ hay đổi trạm, bạn mang sổ theo để trạm mới nối tiếp. Vậy mới tránh tiêm trùng hay tiêm sót.

Con ốm đúng hẹn tiêm thì sao

Con sổ mũi nhẹ đúng hôm hẹn, bạn đừng tự hoãn cũng đừng cố đi. Bạn gọi hỏi bác sĩ hoặc trạm y tế trước.

Nguyên tắc chung thế này. Ốm nhẹ không sốt cao thường vẫn tiêm được, nhưng quyết định thuộc về người khám sàng lọc tại điểm tiêm. Sốt sau tiêm xử trí theo hướng dẫn của bác sĩ. Bạn đừng tự dùng thuốc theo liều trên mạng.

Giấc ngủ tháng 4 tới 6 thất thường là bình thường

Tuần này bé ngủ từ 9 giờ tối tới 5 giờ sáng. Tuần sau bé lại dậy bú hai lần. Cả hai đều nằm trong biến thiên bình thường.

Bạn đừng vội mừng con đã xuyên đêm, cũng đừng lo bé thụt lùi. Hồi quy ngủ 4 tháng là lúc bé học nối chu kỳ ngủ. Tới quanh 6 tháng, mọi thứ thường êm dần khi bé tự ngủ lại được.

Dấu hiệu hồi quy ngủ dịu dần

Bạn sẽ thấy bé ọ ẹ giữa chu kỳ rồi tự ngủ lại, thay vì khóc đòi bế. Giấc ngày gom gọn hơn. Tối vào giấc nhanh hơn.

Bạn có thể hỗ trợ bằng cách chờ vài chục giây lúc bé ọ ẹ, đừng ập tới ngay. Giữ phòng tối và yên. Kiên nhẫn thôi, vì tự ngủ lại là kỹ năng bé tự học, không ép được.

Nếp ngủ đều mỗi tối

Bạn làm một nghi thức 15 tới 20 phút, lặp lại mỗi tối. Lau người, thay đồ ngủ, bú, đọc một cuốn sách ngắn, chúc ngủ ngon. Rồi bạn đặt bé xuống lúc mắt díp nhưng còn thức.

Trình tự cố định dạy bé đoán được sắp tới giờ ngủ. Nhờ vậy bé vào giấc dễ hơn mọi chiêu ru. Người chăm thay phiên nhau cũng làm đúng một nghi thức, bé sẽ không kén người ru.

An toàn ngủ giữ tuyệt đối

Mọi giấc ngủ suốt năm đầu, ngày hay đêm, bạn giữ đúng cụm an toàn của AAP 2022. Đặt bé nằm ngửa. Nôi trống, nghĩa là nệm cứng phẳng, ga vừa khít, không gối chăn thú bông. Nôi đặt cùng phòng bố mẹ ít nhất 6 tháng đầu.

Bé có dấu hiệu lật thì bạn dừng quấn. Đừng dùng chăn nặng, gối định vị hay sản phẩm gắn mác chống SIDS mà chưa chứng minh được hiệu quả.

Khi nào bạn hỏi bác sĩ

Bạn hỏi bác sĩ khi bé bú kém nhiều ngày. Sốt sau tiêm kéo dài quá hướng dẫn của điểm tiêm. Bé ngủ ngáy to, thở bất thường hay ngừng thở. Hoặc bất cứ điều gì khiến bạn bất an.

Về tiêm chủng, bạn nghe theo lịch hẹn của trạm. Đừng tự suy lịch từ bài viết. Lịch trong bài là khung thường xuyên, trạm y tế nắm bản cập nhật cuối cùng.

Đọc tiếp trong chương 6: Mọc răng tháng 4 tới 7: triệu chứng và dấu hiệu cần khám; Bản đồ vận động tháng 4 tới 9 và góc chơi Montessori.