Mẹ hồi phục sau sinh tháng đầu: nghỉ ngơi và cảnh báo

Sang tháng đầu, cả nhà dồn sự chú ý vào bé trong khi cơ thể mẹ vẫn đang hồi phục. Bài viết tóm tắt thay đổi cơ thể, nhu cầu nghỉ-dinh dưỡng, chăm vết mổ sinh mổ, danh sách dấu hiệu cần khám ngay, cách phân biệt baby blues với trầm cảm sau sinh, và việc cụ thể của bố tháng này.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Mọi thắc mắc về sức khỏe thể chất và tinh thần của mẹ, hãy hỏi bác sĩ sản khoa hoặc bác sĩ tâm thần.

Trả lời nhanh

Sang tháng đầu, cả nhà dồn mắt vào bé. Cơ thể mẹ thì vẫn đang hồi phục.

Sản dịch nhạt dần. Sữa ổn định theo nhu cầu bé. Vết mổ sinh mổ cần 4–6 tuần để lành (khoảng theo chương, chưa đối chiếu độc lập). Mẹ cần nghỉ nhiều, ăn đủ chất, uống đủ nước.

Buồn chán thoáng qua (baby blues) thường hết trong 2 tuần. Kéo dài hơn có thể là trầm cảm sau sinh. Bệnh này điều trị được, đừng giấu. Việc của bố tháng này: nhiều hơn tháng trước.

Cơ thể mẹ tháng này

Kế thừa từ chương 1. Sản dịch nhạt dần, hết sau vài tuần. Đau bụng co hồi giảm dần. Sữa đã về, ổn định theo nhu cầu bé. Bạn cho bú càng đều, sữa càng ổn định (xem bài tuần tăng trưởng vọt trong cùng chương).

Nghỉ ngơi và ăn uống

Ba điều mẹ cần nhất lúc này:

• Nghỉ nhiều. Cơ thể vẫn đang hồi phục, đừng vội lấy lại nhịp sống thường.
• Ăn đủ chất, uống đủ nước, nhất là khi cho bú. Để sẵn nước ở chỗ cho bú.
• Ngủ bù mỗi khi bé ngủ. Việc nhà xếp sau giấc ngủ của mẹ.

Sinh mổ

Vết mổ cần 4–6 tuần để lành hẳn (khoảng theo chương). Bạn giữ vết mổ sạch khô. Vận động nhẹ theo đúng dặn của bác sĩ. Đừng nằm liệt giường quá lâu. Cũng đừng vội mang vác nặng.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Bạn đi khám ngay, đừng chờ, khi có: sốt, sản dịch có mùi hôi, đau bụng dữ dội, vết mổ sưng đỏ chảy mủ.

Đây là danh sách theo chương. Triệu chứng khác khiến bạn lo (chóng mặt nặng, ra máu nhiều trở lại...) cũng đáng hỏi bác sĩ.

Baby blues và trầm cảm sau sinh

Hai tình trạng này khác nhau:

• Baby blues: buồn chán, dễ khóc, lo lắng thoáng qua sau sinh. Thường hết trong 2 tuần.
• Trầm cảm sau sinh: buồn kéo dài trên 2 tuần, mất ngủ, lo âu nặng, khó gắn kết với con. Bệnh có thể điều trị được, đừng giấu. Bạn nói với bác sĩ (ngưỡng và mô tả theo chương, chưa đối chiếu độc lập với hướng dẫn sức khỏe tâm thần hiện hành).

Gia đình đừng gán mọi buồn kéo dài cho "mệt vì chăm con". Mệt thì nghỉ sẽ đỡ. Trầm cảm thì cần bác sĩ.

Việc của bố

• Chia ca đêm. Mẹ dậy cho bú, bố dậy thay tã. Mỗi người một nửa giấc ngủ.
• Lo việc nhà. Bữa ăn, giặt giũ để mẹ chỉ tập trung cho bú và nghỉ.
• Lắng nghe mẹ. Hỏi mẹ hôm nay thế nào, đừng chỉ hỏi chuyện của con.
• Đỡ bé giữa các cữ bú để mẹ chợp mắt, nhất là tuần tăng trưởng vọt.

Nhờ người thân

Bạn nhờ ông bà, người thân trông bé để cả hai vợ chồng được nghỉ. Bé khóc dạ đề kéo dài làm cả nhà kiệt sức (xem bài khóc dạ đề). Lịch tái khám mẹ và bé cũng là dịp chốt lịch tiêm mốc 2 tháng (xem bài tiêm chủng tháng đầu trong cùng chương).