Điểm tin AI ngày 19-10-2026: Anthropic lập quỹ, Disney hút nhân sự

Anthropic lập quỹ công ích bằng cổ phần công ty, mở đường cho các khoản chi quy mô lớn; Character.AI vào Chapter 11, Disney ký thỏa thuận mua giấy phép công nghệ và nhận phần lớn đội ngũ.

Anthropic cam kết đưa một phần cổ phần của công ty vào một quỹ dành cho lợi ích công, với phần cam kết tăng lên theo đà tăng giá trị. Cùng lúc, sau khi Character.AI nộp đơn phá sản, Disney ký thỏa thuận mua giấy phép công nghệ của startup này và nhận phần lớn đội ngũ của họ.

Anthropic đưa 5% cổ phần vào quỹ công ích

Ngày 18-10, Anthropic công bố lập Anthropic Public Benefit Fund, một thực thể có cấu trúc tăng dần phần cam kết khi công ty lớn lên. 5% cổ phần Anthropic được cam kết ngay, tùy thuộc phê duyệt của cổ đông. Cứ mỗi mức tăng 50% giá trị công ty so với một mốc cơ sở định trước, hội đồng quản trị có thể cộng thêm 2%.

Quỹ được lập dưới dạng công ty trách nhiệm hữu hạn thuộc sở hữu toàn phần của Anthropic, không phải quỹ 501(c)(3) hay một hình thức từ thiện quen thuộc. Theo bài công bố, cách này cho phép linh hoạt chuyển đổi giữa các hình thức cho đi. Anthropic cũng ghi rõ phần cổ phần mà LLC này nắm sẽ không dùng cho vận động hành lang hay tài trợ chính trị, ở Mỹ cũng như ở nước ngoài.

Cách dùng tiền được nêu khá rộng: tài trợ quy mô lớn cho các tổ chức phi lợi nhuận truyền thống, hoặc chuyển trực tiếp cho một số nhóm dân cư. Ví dụ cụ thể duy nhất là tác động lên thị trường lao động, kèm con số 200 triệu USD Anthropic đã cam kết cho việc nghiên cứu và xử lý vấn đề này. Bài viết thừa nhận AI có thể tạo ra giá trị kinh tế rất lớn nhưng cũng có thể gây bất ổn cho nhiều người lao động, và nói rằng với tốc độ tiến bộ hiện tại, có thể cần những cách làm mạnh hơn.

Quỹ dựa trên một cam kết đã có từ trước. Khi thành lập công ty, các nhà sáng lập Anthropic cam kết quyên 80% cổ phần họ nắm. Hãng cũng vận hành chương trình nhân viên đăng ký quyên cổ phần và công ty khớp lại một phần, với khoảng một nửa nhân viên tham gia. Cộng cả cam kết mới, khoảng 20% cổ phần Anthropic sẽ dành cho lợi ích công, chưa tính phần có thể cộng thêm nếu công ty đạt các mốc định giá, theo cách Anadolu tóm tắt thông báo.

Anthropic đặt cơ chế này cạnh thông lệ thưởng cổ phần leo thang cho lãnh đạo ở các công ty công nghệ, và nói rằng phần tăng thêm được chuyển sang mục đích công. Hãng tự mô tả mình là công ty lợi ích công, với nghiên cứu an toàn AI, nghiên cứu y sinh ứng dụng và ưu đãi giá Claude cho tổ chức phi lợi nhuận vẫn nằm trong công ty vì vừa có giá trị công vừa có giá trị thương mại.

Bài công bố không nêu ai sẽ quyết định khoản nào đáng tài trợ, tiêu chí giải ngân ra sao, hay các mốc định giá được xác định thế nào. Anthropic nói sẽ công bố thêm về cấu trúc và quản trị trong vài tháng tới, kèm một báo cáo về tiến độ thực hiện sứ mệnh.

Disney nhận phần lớn đội ngũ Character.AI sau khi startup phá sản

Character.AI, pháp nhân Character Technologies, nộp đơn xin phá sản theo Chapter 11 tự nguyện hôm 12-10. Thông báo trên blog công ty nói hội đồng quản trị chọn quy trình bán tài sản có tòa giám sát sau khi rà soát các phương án, trong bối cảnh một năm chịu "những trở ngại lớn về pháp lý, quy định và vận hành". CNBC dẫn hồ sơ nộp tại tòa phá sản bang Delaware: chi phí phát triển và mở rộng nền tảng quá cao, cộng thêm rủi ro kiện tụng và việc phải làm việc với cơ quan quản lý, khiến công ty không tạo đủ dòng tiền cho mô hình hiện tại.

Disney đóng vai bên đặt giá mở màn, tức mức sàn cho phiên đấu giá: 20 triệu USD cho giấy phép không độc quyền một phần tài sản trí tuệ của Character.AI, kèm dịch vụ chuyển tiếp do các cựu nhân viên đảm nhiệm. Hồ sơ về thủ tục đấu giá cho thấy Disney cam kết gửi đề nghị việc làm cho phần lớn đội ngũ. Term sheet, tức thỏa thuận sơ bộ có ràng buộc, mà PPC Land trích dẫn ước tính khoảng 65 nhân sự nhận đề nghị, tổng thù lao khoảng 60 triệu USD mỗi năm, cộng một quỹ giữ chân 30 triệu USD trả dần theo mốc một năm và hai năm nếu người ở lại; tổng ba năm khoảng 180 triệu USD. Business Insider nêu con số 66 người.

Người đứng đầu nhóm chuyển sang là Karandeep Anand, cựu CEO Character.AI. Theo thông cáo của Disney, ông nhận chức phó chủ tịch điều hành cấp cao kiêm CTO, vị trí mới lập, từ ngày 2-10, báo cáo trực tiếp CEO Josh D'Amaro và phụ trách hạ tầng, dữ liệu, nền tảng AI, sản phẩm cùng kỹ thuật. Thông cáo khi đó cũng nói một số nhân sự kỹ thuật của Character.AI dự kiến sẽ gia nhập Disney. Quan hệ giữa hai bên từng căng thẳng: tháng 9-2025, Disney gửi thư yêu cầu chấm dứt vi phạm bản quyền tới Character.AI vì việc dùng nhân vật thuộc bản quyền của hãng, theo CNBC.

20 triệu USD mua được gì thì hồ sơ nói khá rõ: code huấn luyện, code an toàn và code phục vụ của chatbot, cùng chín bằng sáng chế. Ứng dụng, thương hiệu, dữ liệu người dùng, các cuộc trò chuyện và model đã hoàn chỉnh nằm lại trong khối tài sản phá sản, nên vẫn có thể được bán cho bên khác. Hạn nộp giá là 20-11, phiên đấu giá dự kiến 23-11 nếu có từ hai bên đủ điều kiện trở lên; nếu không ai trả cao hơn, thỏa thuận với Disney sẽ đi tiếp.

Về phía người dùng, nền tảng vẫn chạy và gói trả phí giữ nguyên trong lúc chờ. Character.AI dự kiến hoàn tất quá trình bán vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12-2026, và tự nêu khả năng nếu không có đề nghị khả thi thì nền tảng sẽ bị giải thể. Công ty cũng nhắc người dùng có thể tải dữ liệu hoặc xoá tài khoản ngay từ bây giờ.

Phần chưa biết còn khá lớn: ai sẽ mua phần còn lại của Character.AI, 180 triệu USD chia bao nhiêu phần tiền mặt và bao nhiêu phần cổ phần, và số phận dữ liệu trò chuyện của người dùng. Hồ sơ không nêu tên bên nào.

Vài điều rút ra

Ở tin thứ nhất, chỗ đáng theo dõi là cơ chế leo thang và phần quản trị chưa công bố, vì hai thứ này quyết định quỹ có ý nghĩa thật hay chỉ là cam kết trên giấy. Báo cáo công ích sắp tới, cùng danh sách mốc định giá, sẽ cho biết quỹ lớn tới đâu trong vài năm nữa.

Còn ở Character.AI, hồ sơ phá sản cho thấy các phần của một công ty AI được định giá rất khác nhau. Đội ngũ được tính khoảng 180 triệu USD trong ba năm, công nghệ lõi 20 triệu USD, còn ứng dụng cùng dữ liệu người dùng vẫn nằm trong khối phá sản chờ người mua. Với người đang dùng Character.AI, việc nên làm không cần chờ thêm tin: tải dữ liệu về nếu còn thấy cần.

Anthropic chuyển một phần cổ phần của mình sang mục đích công, với phần cam kết gắn trực tiếp vào đà tăng giá trị công ty. Character.AI cho thấy mặt còn lại: chi phí pháp lý và vận hành đủ lớn để một nền tảng có lượng người dùng lớn vẫn phải bán mình. Hẹn gặp ở kỳ tới.