Điểm tin AI 12-11: Nvidia chấn động, OpenAI vượt 10 tỷ USD/quý

Hội đồng Nvidia họp về tương lai CEO Jensen Huang, cổ phiếu giảm, Quốc hội Mỹ chuẩn bị trát đòi. OpenAI được cho là vượt 10 tỷ USD doanh thu một quý. CoreWeave dựa vào khách trả trước, Fractile gọi 720 triệu USD, Databricks để Genie tự chạy nền.

Hội đồng quản trị Nvidia dự kiến họp ngay trong thứ Tư 11-11 để quyết định tương lai của Jensen Huang, theo Wall Street Journal. Nhật báo này dẫn các nguồn tin cho biết hội đồng đang chuẩn bị thay vị CEO đã dẫn dắt công ty suốt 33 năm. Cùng ngày, cổ phiếu Nvidia giảm khoảng 8% ở phiên sau giờ giao dịch và mất khoảng 11% trong năm ngày gần nhất.

Nvidia là một trong những công ty niêm yết giá trị nhất thế giới và là nhà cung cấp chip chính cho phần lớn hạ tầng AI đang xây, nên một cuộc họp hội đồng ở đây kéo theo câu hỏi về tiến độ của cả ngành. Ở các mảng khác, OpenAI được cho là vượt 10 tỷ USD doanh thu trong một quý, CoreWeave chuyển sang thu tiền trước của khách, Fractile gọi thêm 720 triệu USD cho chip Anh, Databricks để trợ lý Genie tự chạy nền, còn Plurai huy động 13 triệu USD cho hướng mô phỏng agent.

Nvidia: hội đồng họp, cổ phiếu lao dốc

Chuỗi sự kiện bắt đầu hôm 8-11, khi hội đồng quản trị Nvidia công bố mở điều tra độc lập sau các bài báo nói ông Huang là mục tiêu của một nỗ lực tình báo nước ngoài. Một ủy ban gồm các giám đốc độc lập, có luật sư bên ngoài hỗ trợ, sẽ giám sát cuộc điều tra. Hội đồng nói chưa có lý do để tin an ninh quốc gia hay bí mật của Nvidia bị xâm phạm, và vẫn đặt niềm tin vào ông Huang cùng đội ngũ lãnh đạo.

Cùng ngày, ông Huang gửi email toàn công ty, được đăng trên newsroom của Nvidia. Ông xin lỗi gia đình và nhân viên, thừa nhận đã không chung thủy với vợ, nhận trách nhiệm và đề nghị giữ riêng đời tư của gia đình. Đoạn về công việc ngắn: ông nói ủng hộ cuộc điều tra và sẽ hợp tác đầy đủ.

Hai ngày sau, các giám đốc độc lập thông báo đã thuê Joon H. Kim, cựu quyền công tố viên liên bang khu vực nam New York, và hãng luật Wachtell, Lipton, Rosen & Katz. Đây là bước đi quen thuộc của hội đồng Mỹ khi vụ việc có thể dẫn tới quyết định về nhân sự cấp cao: một bên điều tra, một bên tư vấn cho hội đồng về lựa chọn.

Tối 11-11, Wall Street Journal đưa tin hội đồng đang chuẩn bị thay ông Huang và có thể họp ngay trong ngày. Báo cáo không nêu tên người kế nhiệm. Cùng lúc, New York Times dẫn lời những người từng làm việc tại Nvidia nói ông Huang có thêm một quan hệ ngoài hôn nhân với một phó chủ tịch của công ty, người báo cáo trực tiếp cho ông. Nvidia, ông Huang và vị phó chủ tịch này chưa xác nhận thông tin đó. Ông Huang cũng rút khỏi hai sự kiện đã nhận lời phát biểu trong tuần, gồm ElevenLabs Summit và Anthropic CEO Forum.

Cấu trúc quản trị của Nvidia làm câu hỏi khó hơn. Ông Huang là người sáng lập, giữ ghế CEO từ năm 1993, nổi tiếng ít phân quyền và có khoảng 60 người báo cáo trực tiếp. Nvidia chưa có người kế nhiệm rõ ràng và chưa công bố kế hoạch kế vị. Với công ty như vậy, câu hỏi "ai điều hành ngày mai" không có sẵn câu trả lời, và thị trường phải định giá thêm phần rủi ro đó.

Chưa có thông tin nào cho thấy hội đồng đã bỏ phiếu. Ông Huang chưa tuyên bố từ chức, Nvidia chưa bình luận, và chưa rõ cuộc điều tra kéo dài bao lâu. Cả ba điểm này quyết định việc gì xảy ra tiếp theo.

Vì sao chuyện cá nhân thành rủi ro hệ thống

Phần nhạy cảm nằm ở người mà báo chí nói ông Huang có quan hệ: một nữ doanh nhân người Trung Quốc làm việc cho Megaspeed, công ty hạ tầng AI đặt tại Singapore. Theo các bài báo được dẫn lại, giới chức Mỹ nghi người này là điệp viên và cho rằng bà ta có thể đã chuyển thông tin về Bắc Kinh. Bà chưa bị kết tội.

Megaspeed là khách hàng lớn của Nvidia: công ty này được cho là đã mua 4,8 tỷ USD chip trong hai năm, và từng bị cả Mỹ lẫn Singapore điều tra với nghi vấn chia sẻ chip cho Trung Quốc. Bộ Tư pháp Mỹ đã tiếp nhận điều tra liên bang về công ty, theo New York Times. Một doanh nghiệp mua lượng chip lớn như vậy thường có vị trí ưu tiên trong hàng phân bổ, nên quan hệ cá nhân với người đứng đầu Nvidia trở thành câu hỏi về an ninh và về cách Nvidia cấp hàng.

Với Nvidia, đây là rủi ro kép. Thứ nhất là rủi ro điều tra: nếu có kẽ hở trong quy trình bán hàng, khách hàng lớn và cơ quan quản lý sẽ hỏi. Thứ hai là rủi ro lãnh đạo: một CEO không thể đại diện công ty trước Quốc hội, trước khách hàng và trước các nhà máy đang chờ chip trong lúc đang bị điều tra về chính mình. Hội đồng nói rõ họ đặt ưu tiên an ninh quốc gia lên trên lợi ích cổ đông, một câu được viết trước khi có kết luận.

Các bản tin đang gộp hai chuyện. Việc ông Huang ngoại tình là chuyện đã được chính ông thừa nhận. Việc có hay không một hoạt động tình báo nhắm vào Nvidia là chuyện đang được điều tra và chưa có kết luận công khai. Thị trường đang phản ứng với cả hai, cộng thêm khả năng công ty mất CEO giữa lúc Nvidia đang mở rộng sản xuất cho các hợp đồng hạ tầng AI.

Quốc hội Mỹ chuẩn bị trát đòi

Tuần trước, ba nghị sĩ Cộng hòa gửi thư yêu cầu ông Huang ra trả lời tại một buổi họp kín chung: Brian Mast, chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện; John Moolenaar, chủ tịch Ủy ban Chọn lọc về Trung Quốc; và Rick Crawford. Theo Bloomberg, hai nghị sĩ Cộng hòa nói Hạ viện đang chuẩn bị trát đòi nếu ông không tự nguyện.

Hạn trả lời là cuối ngày thứ Tư 11-11. Ông Moolenaar nói trên Fox Business rằng nếu ông Huang không đồng ý, nhiều khả năng ông sẽ bị trát đòi. Ông Mast nói ủy ban của ông đang soạn trát đòi để gửi ngay khi hết hạn. Nvidia chưa trả lời yêu cầu bình luận.

Trát đòi của Quốc hội không phải cáo buộc hình sự. Nó buộc một người ra làm chứng hoặc nộp tài liệu, không phải bản án và không đồng nghĩa với việc bị buộc tội. Nhưng với một công ty bán chip cho gần như mọi lab AI lớn, việc CEO phải trả lời Quốc hội về quan hệ với một khách hàng bị nghi chuyển chip sang Trung Quốc sẽ mở ra nhiều câu hỏi khác: Nvidia kiểm tra người mua cuối thế nào, ai duyệt các lô hàng lớn, và công ty có báo cáo dấu hiệu bất thường hay không.

Thời điểm cũng không thuận. Chính sách xuất khẩu chip của Mỹ với Trung Quốc đang là đề tài nóng giữa Quốc hội và chính quyền, và mỗi phiên điều trần kiểu này thường kéo theo yêu cầu siết quy trình cấp phép. Chưa rõ ông Huang có ra làm chứng, buổi họp diễn ra khi nào và có mở cho báo chí hay không.

OpenAI vượt 10 tỷ USD doanh thu một quý

Theo Bloomberg, dẫn các nguồn giấu tên, doanh thu quý của OpenAI lần đầu vượt 10 tỷ USD. Con số này cao hơn khoảng 50% so với 6,7 tỷ USD của quý trước và đánh dấu nhịp tăng nhanh hơn giai đoạn đầu năm, khi mức tăng giữa hai quý được cho là khoảng 18%. Wall Street Journal đưa tin cùng ngày, kèm nhận định rằng công ty vẫn lỗ nặng.

Hai tờ báo lớn đưa cùng một con số nhưng không tờ nào nêu chi tiết cấu trúc doanh thu. Không rõ doanh thu tính theo chuẩn kế toán nào, có gồm doanh thu ghi nhận một lần từ các hợp đồng nhiều năm hay không, và biên gộp ra sao. OpenAI chưa công bố báo cáo quý, cũng chưa xác nhận con số.

Nếu con số đúng, chi phí compute của OpenAI nhiều khả năng cũng tăng, vì doanh thu chủ yếu đến từ các gói thuê bao và API cần suy luận liên tục. Báo cáo của Wall Street Journal cho thấy doanh thu tăng không đi kèm chuyển biến tương ứng ở phần lỗ. Hai con số đặt cạnh nhau vẽ ra bài toán quen thuộc của ngành: bán càng nhiều, chi phí chạy model càng lớn, và chưa có dữ liệu để nói quý này gần điểm hòa vốn hơn hay xa hơn.

Với người dùng Việt Nam, câu hỏi thực tế là giá có đổi hay không. Nếu doanh thu tăng nhờ gói doanh nghiệp và API, áp lực giảm giá cho thị trường lẻ có thể yếu đi, dù đây chỉ là suy đoán từ cấu trúc doanh thu chứ không phải kế hoạch nào được công bố.

CoreWeave: khách trả trước, hợp đồng ngắn, giá tăng

Kết quả quý III của CoreWeave cho thấy doanh thu 3,66 tỷ USD, tăng 168% so với 1,37 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận hoạt động 207 triệu USD, lỗ ròng 709 triệu USD, chi phí lãi vay ròng 846 triệu USD. EBITDA điều chỉnh 2,26 tỷ USD, biên 62%. Đơn hàng tồn 132,5 tỷ USD tính đến 30-9.

Phần hạ tầng còn phải xây sẽ được trả bằng cách khác. CEO Michael Intrator nói trên cuộc gọi kết quả kinh doanh rằng công ty sẽ không dùng thị trường nợ không bảo đảm ở mức lợi suất hiện tại. Thay vào đó, CoreWeave vay dựa trên từng hợp đồng khách hàng, rút dần khi cần, và đẩy mạnh thu tiền trước.

Công ty cho biết dự kiến thu khoảng 9 tỷ USD tiền trả trước và đặt cọc trong ba tháng tới, trong đó hơn 3 tỷ USD gắn với các hợp đồng mới ký cho công suất đã xây xong, tức không cần thêm tiền mua phần cứng. Hồi tháng 8, công ty đóng khoản vay 2,6 tỷ USD có tên DDTL 5.5, cấu trúc riêng cho các hợp đồng ngắn hạn, cho phép rút theo từng đợt. Nebius và IREN cũng đã dùng tiền trả trước của Microsoft để trả cho công suất tính toán.

Trái chủ lo hơn cổ đông. Hồi tháng 10, lợi suất một số trái phiếu của CoreWeave vượt 15%, phản ánh lo ngại về lượng nợ phải huy động trước khi data center sinh lời.

Giá cũng đã tăng. CoreWeave nâng giá khoảng 25% trong tháng 7 và thêm 10% sau đó, và đang tiếp tục tăng trong quý này với mức bù được mô tả là vượt chi phí gia tăng. Công ty dành nhiều công suất hơn cho các hợp đồng ngắn hạn, nơi giá bán trên 40 triệu USD mỗi megawatt mỗi năm, trong khi hợp đồng bốn đến năm năm cho hạ tầng mới đang ở mức 20 đến 25 triệu USD mỗi megawatt. Chênh lệch đó giải thích vì sao công ty muốn giữ hợp đồng ngắn, dù chúng bấp bênh hơn.

Đánh đổi nằm ở chỗ ngân hàng cho vay thích hợp đồng dài, vì dòng tiền dễ dự đoán. Một công ty vừa vay theo hợp đồng vừa bán nhiều hợp đồng ngắn sẽ có dòng tiền nhạy hơn với giá thuê compute. Nếu giá thuê tiếp tục lên, mô hình này có lợi. Nếu giá hạ, các hợp đồng trả trước đã khóa mức giá cũ và công ty mất phần tăng thêm.

Các con số hướng dẫn cho thấy quy mô chi tiêu: doanh thu cả năm dự kiến 13,0 đến 13,3 tỷ USD, chi đầu tư 37 đến 39 tỷ USD, công suất hoạt động trên 1,85 GW vào cuối năm, tổng công suất đã ký trên 4,6 GW. Chi phí lãi vay quý IV dự kiến 1,05 đến 1,15 tỷ USD. Khoản lỗ 709 triệu USD trong quý chưa phải vấn đề khi đơn hàng tồn ở mức 132,5 tỷ USD; nó thành vấn đề nếu một khách lớn chậm thanh toán hoặc hủy hợp đồng.

Fractile gọi 720 triệu USD cho chip Anh

Fractile, công ty chip AI có trụ sở tại Bristol và London, gọi được 720 triệu USD trong vòng Series C, tương đương hơn 500 triệu bảng. Thông báo của chính phủ Anh nêu vòng gọi vốn định giá công ty trên 5 tỷ bảng, tức khoảng 7 tỷ USD theo mức quy đổi được Financial Times và Reuters dẫn lại.

Vòng này do Thrive Capital, Founders Fund, Lightspeed Venture Partners và Redpoint dẫn dắt, theo Reuters, có Quỹ Sovereign AI của chính phủ Anh và Ngân hàng Doanh nghiệp Anh tham gia. Quỹ Sovereign AI được lập để rót vốn vào các công ty AI non trẻ của Anh, còn Ngân hàng Doanh nghiệp Anh là ngân hàng phát triển của nhà nước.

Hướng kỹ thuật của Fractile là đặt DRAM, loại bộ nhớ phổ biến nhất, xếp chồng lên chính chip thay vì để cạnh chip như thiết kế truyền thống. Cách này nhắm vào điểm nghẽn lớn nhất khi chạy model lớn: băng thông bộ nhớ. Công ty nói mục tiêu là tạo ra hàng nghìn token mỗi giây trong khi vẫn xử lý được ngữ cảnh rất dài, và làm cả phần mềm biên dịch để model chạy nhanh trên chip của mình. Fractile thành lập mùa hè 2022, CEO là Walter Goodwin.

Chính phủ Anh đặt cược lớn vào hướng này. Ngoài khoản đầu tư qua Sovereign AI, ngân sách công bố hai tuần trước dành thêm 140 triệu bảng cho quỹ, 60 triệu bảng hỗ trợ các khoản đầu tư và 80 triệu bảng cho chương trình mua sắm nghiên cứu. Kế hoạch hạ tầng tính toán của Anh dự kiến rót tới 2 tỷ bảng trong vài năm.

Danh sách đối thủ đã dài: Etched, Axelera và OLIX cũng đang đốt vốn cho chip suy luận chuyên dụng. Nvidia vẫn giữ lợi thế phần mềm và hệ sinh thái, còn các lab AI lớn có động lực tự làm chip để giảm chi phí. Fractile đặt cược rằng một thiết kế khác về bộ nhớ có thể vượt qua lợi thế đó.

Những gì chưa có: chip thật, số đo hiệu năng độc lập, khách hàng, và doanh thu. Ông Goodwin nói vòng vốn mới giúp công ty xuất lô chip và hệ thống đầu tiên trong năm tới. Cho tới lúc đó, mức định giá 7 tỷ USD dựa vào đội ngũ và hướng thiết kế, trong khi sản phẩm chưa được kiểm chứng.

Databricks để Genie tự chạy nền

Databricks giới thiệu Genie thế hệ hai ngày 11-11: một agent doanh nghiệp chạy liên tục, tự nhận việc, tự chia việc cho các agent con và quay lại hỏi người dùng khi cần quyết định.

Cơ chế mới gồm vài phần. Genie chạy nền bằng compute riêng, theo dõi email, Slack, lịch họp hoặc một chỉ tiêu kinh doanh dài hạn. Nó có hộp thư ưu tiên để gom việc cần người quyết, và gửi email khi người dùng rời ứng dụng, mỗi cảnh báo một luồng riêng để hộp thư không bị lấp. Mọi hành động đi qua Unity Catalog và Unity Gateway, nơi doanh nghiệp đặt quyền, hạn mức và ngân sách.

Phần nền là Genie Ontology, lớp mô tả cách công ty vận hành: định nghĩa doanh thu, chỉ số nào là chính thức, ai phê duyệt thay đổi, ai được xem dữ liệu gì. Genie Search mở rộng tìm kiếm sang hơn 100 nguồn, gồm Google Drive, Jira và Confluence, theo ba cách: nạp dữ liệu vào lakehouse, đánh chỉ mục tại chỗ, hoặc truy vấn trực tiếp qua MCP.

Genie và Genie Ontology đã dùng được cho mọi khách hàng Databricks. Genie Search, Ontology Manager và bản Genie tự chạy nền mới ở giai đoạn preview và beta, chưa có giá.

CEO Ali Ghodsi kể ông dùng Genie cho việc thật: phân tích phần điểm thấp trong khảo sát mức độ hài lòng nhân viên, đánh giá các đề xuất khắc phục của lãnh đạo, tóm tắt một buổi chào hàng thất bại để lấy danh sách tính năng khách yêu cầu. Ông dẫn con số 150 của Dunbar để giải thích vì sao công cụ này có chỗ đứng ở công ty 12.000 người: khi CEO không còn biết hết nhân viên, thông tin xấu không tự đến.

Điểm yếu của một agent tự chạy là chi phí và sai sót. Một agent chạy nền 24 giờ có thể đốt tiền nhanh hơn một chatbot chờ câu hỏi. Databricks trả lời bằng ngân sách trong Unity Gateway và khả năng đổi sang model mở rẻ hơn cho từng loại việc. Nhưng chưa có số liệu công khai về chi phí vận hành thực tế, số khách dùng thử, hay tỷ lệ hành động phải sửa.

Plurai huy động 13 triệu USD cho mô phỏng agent

Plurai công bố vòng seed 13 triệu USD do Team8 dẫn dắt, có U&I, Velocity và Mercer tham gia. Hai nhà sáng lập Ilan Kadar và Elad Levi từng làm ở Nexar, công ty công nghệ cho xe tự lái; ông Kadar từng làm với Waymo về mô phỏng và đánh giá phần mềm lái end-to-end.

Ý tưởng chuyển sang agent rất trực tiếp. Xe tự lái được huấn luyện và kiểm tra trong thế giới mô phỏng trước khi ra đường. Agent doanh nghiệp cũng là hệ xác suất chạy trong môi trường khó đoán, nên Plurai dựng bản sao số của hệ thống công ty, gồm kho tri thức, công cụ và quy trình mà agent sẽ gặp, rồi cho agent chạy thử các luồng công việc thật trong đó.

Khi agent hỏng, nền tảng chỉ ra chỗ hỏng và đề xuất bản sửa, chạy được ngay trong công cụ lập trình mà đội đang dùng như Claude Code, Codex, Copilot hay Cursor. Phần thứ hai là dùng dữ liệu sinh ra từ mô phỏng để huấn luyện thêm model mở nhỏ hơn, chuyên cho một tác vụ, nhằm hạ chi phí suy luận.

Con số công ty đưa ra khá mạnh: model sau huấn luyện rẻ hơn 40 đến 44 lần so với các model frontier ở mức chất lượng tương đương, theo bài đo nội bộ và thử nghiệm phối hợp với Nvidia và Nebius. Đây là số do Plurai công bố, chưa có đánh giá độc lập.

Vấn đề mà Plurai nhắm tới có số liệu đứng sau. Các bài đo công khai gần đây cho thấy agent vẫn chưa đủ tin cậy để chạy không giám sát: LiveBench 2.0 ghi nhận Claude Fable 5.2 đạt 82,9 trên 100 tác vụ và ChatGPT-6 Astra đạt 75,6; một thử nghiệm của công ty hạ tầng EON trong môi trường doanh nghiệp mô phỏng cho kết quả cao nhất là 76,8% độ chính xác. Cứ bốn đến năm tác vụ thì có một tác vụ sai, và ở quy mô doanh nghiệp con số đó đủ để cần người kiểm tra.

Chưa rõ Plurai có bao nhiêu khách trả tiền, doanh thu ra sao, và liệu model huấn luyện trên dữ liệu mô phỏng có giữ được chất lượng khi gặp dữ liệu thật lệch khỏi kịch bản. Chỉ khách hàng trả tiền mới kiểm chứng được điều đó.

Meta đổi người phụ trách hạ tầng

Santosh Janardhan, người phụ trách hạ tầng và đồng phụ trách kỹ thuật của Meta, sẽ rời vị trí. Người thay là Dave Brown, phó chủ tịch hạ tầng gia nhập công ty đầu năm nay sau 19 năm ở Amazon, nơi ông làm về compute, cloud và AI.

Theo Bloomberg, thông tin đến từ một bản ghi nhớ nội bộ. Meta xác nhận ông Janardhan sẽ ở lại một thời gian để chuyển giao, sau đó chuyển sang vai trò cố vấn cho Meta Compute và rời công ty trong năm tới. Bản ghi nhớ nói ông muốn "trao lại dùi cui", không nêu lý do cụ thể.

Ông Janardhan vào Meta năm 2009 và là một trong những người dựng hệ thống hạ tầng đưa công ty từ mạng xã hội thành hạ tầng quy mô toàn cầu. Đầu năm nay, ông được giao đứng đầu Meta Compute, sáng kiến mở rộng data center và chiến lược tính toán của công ty. Meta không nêu lý do thay người; thời điểm diễn ra giữa lúc chi tiêu hạ tầng AI tăng là phần đáng theo dõi.

Kỳ tới

Kỳ tới, mình sẽ theo dõi kết quả cuộc họp hội đồng Nvidia và việc ông Huang có ra trả lời Quốc hội hay không, vì hai sự kiện này quyết định hướng đi của công ty chip lớn nhất ngành. Bên cạnh đó là số liệu chính thức từ OpenAI, diễn biến giá thuê compute của CoreWeave trong quý IV, và lô chip đầu tiên của Fractile nếu công ty giữ đúng tiến độ năm sau.