Chuẩn bị cho con bú: sữa mẹ, sữa công thức an toàn và vitamin D

Bú mẹ hoàn toàn hay kết hợp sữa công thức: cả hai đều làm đúng được nếu chuẩn bị trước: quy tắc pha sữa an toàn, lịch tiệt trùng, dấu hiệu bé bú đủ, vitamin D mỗi ngày, và gối cho bú chỉ dùng lúc bú.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Mọi thắc mắc về tình trạng cụ thể của con, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa.

Trả lời nhanh

Trước sinh, bạn chỉ cần chốt ba việc: chọn hướng nuôi, học pha sữa an toàn, nhớ vitamin D mỗi ngày.

Bú mẹ hoàn toàn hay kết hợp công thức đều đúng nếu bạn làm đúng. Pha sữa thì nước từ 70 độ trở lên, đúng tỷ lệ, sữa thừa thì bỏ. Vitamin D 400 IU từ ngày đầu cho trẻ bú mẹ.

Bạn đọc một lần trước sinh. Lúc cần chỉ việc tra lại.

Chuẩn WHO: da kề da, bú giờ đầu, cùng phòng

WHO khuyến nghị trẻ bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu, ăn dặm từ 6 tháng bên cạnh sữa mẹ, bú tiếp đến 2 tuổi hoặc lâu hơn.

Ba việc ngay sau sinh đặt nền cho chuẩn này: da kề da không gián đoạn, bú trong 1 giờ đầu để con nhận sữa non, cùng phòng mẹ con để bạn đáp ứng cữ bú kịp thời.

Khi chọn viện, bạn hỏi một câu: "Viện có hỗ trợ da kề da và bú trong giờ đầu không?" Câu này đáng giá hơn hỏi phòng có đẹp không.

Bú mẹ hay kết hợp công thức

Bạn chọn kết hợp khi sữa về chậm mấy ngày đầu, mẹ đi làm sớm, mẹ dùng thuốc không hợp cho bú thì hỏi bác sĩ, hoặc mẹ kiệt sức quá. Cách làm đúng: cho bú mẹ trước mỗi cữ để bé bú cạn và kích sữa về, thiếu mới bổ sung công thức sau.

Bé bú đủ hay chưa

Bạn nhìn bốn dấu hiệu này, áp dụng cho cả hai cách nuôi:

Tã ướt theo chương: ngày đầu 1–2 tã, tăng dần lên 6–8 tã mỗi ngày cuối tuần đầu, nước tiểu vàng nhạt. Cân nặng sụt nhẹ mấy ngày đầu rồi tăng lại đúng chuẩn, chi tiết ở bài tuần đầu. Bé bú êm có tiếng nuốt, sau cữ thả lỏng tay chân ngủ ngon. Ngực bạn mềm hơn sau cữ.

Bé bú kém, ngủ li bì khó đánh thức, tã ướt ít, da vàng đậm lan xuống chân: bạn đưa bé đi khám ngay. Đừng chờ. Đây là dấu hiệu nguy hiểm.

Kích sữa và trữ sữa

Sữa về theo cung cầu: bạn cho bú hoặc vắt đều 8–12 lần mỗi ngày, kể cả đêm, đúng khớp ngậm. Càng rút sữa nhiều, sữa về càng nhiều.

Máy hút: 15–20 phút mỗi bên sau cữ bú, hoặc thay một cữ khi bạn đi làm. Máy hai bên hợp mẹ đi làm sớm. Máy tay đủ cho nhu cầu thỉnh thoảng.

Trữ sữa theo chương: phòng không quá 4 giờ, ngăn mát không quá 4 ngày, ngăn đá không quá 6 tháng, tốt nhất dùng trong 3 tháng. Bạn ghi ngày giờ lên túi. Rã đông bằng ngăn mát hoặc nước ấm. Đừng dùng lò vi sóng. Sữa đã rã thì dùng hết, đừng trữ lại.

Mình nói rõ một chỗ vênh: thời gian trữ ngăn mát ở chương này khác con số ở chương tuần đầu. Hai chương chưa thống nhất. Khi ghi sổ tay gia đình, bạn chọn một nguồn và ghi rõ nguồn đó.

Đồ cần mua sẵn

Bình nhỏ 60–120ml, 2–3 chiếc cho mấy ngày đầu sữa chưa về. Núm chảy chậm. Dụng cụ tiệt trùng và cọ rửa. Sữa bột dự phòng cho trẻ 0–6 tháng. Nhà có cơ địa dị ứng đạm sữa bò thì hỏi bác sĩ trước khi chọn loại.

Máy hút và túi trữ mua sau sinh cũng được. Đừng mua vội trước sinh. Và đừng mua nhiều bình to ngay: trẻ sơ sinh mỗi cữ bú rất ít.

Pha sữa từng bước

Cách pha theo chương, con bạn có hướng dẫn riêng thì nghe theo hướng dẫn đó:

Bạn đừng hâm sữa bằng lò vi sóng, nóng không đều dễ bỏng. Đừng tự thêm bớt nước hay sữa. Đừng trộn ngũ cốc hay cháo vào bình. Đừng pha sẵn trữ nhiều giờ.

Tiệt trùng đến 12 tháng

Bình, núm và mọi thứ cho bú, bạn rửa sạch và tiệt trùng trước mỗi cữ đến khi bé ít nhất 12 tháng theo chương. Miễn dịch bé còn non, tiệt trùng để phòng tiêu chảy và nôn trớ.

Ba cách đều được: luộc sôi từ 10 phút trở lên, nhớ kiểm tra núm có rạn không; máy tiệt trùng hơi nước; ngâm dung dịch tiệt trùng nước lạnh từ 30 phút, thay dung dịch mỗi 24 giờ. Bạn rửa bằng nước xà phòng nóng ngay sau mỗi cữ. Đừng dùng muối chà núm vú.

Vitamin D mỗi ngày

Theo chương, trẻ dưới 12 tháng cần 400 IU vitamin D mỗi ngày, bắt đầu ngay sau sinh. Sữa mẹ không đủ vitamin D, nên trẻ bú mẹ kể cả bú kết hợp vẫn cần bổ sung dạng giọt hằng ngày. Chỉ không cần khi bé uống từ 946ml sữa công thức mỗi ngày trở lên.

Mình nói rõ: con số 400 IU và ngưỡng 946ml trong chương vẫn chờ xác minh độc lập. Bạn coi đây là mức tham khảo để hỏi bác sĩ, không phải chỉ định. Mỗi hãng một nồng độ khác nhau, bạn hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để chọn liều đúng cho lọ nhà mình. Đừng tự quy đổi.

Bạn đặt lọ cạnh bàn pha sữa hoặc bàn thay tã cho khỏi quên. Cất xa tầm tay trẻ.

Gối cho bú

Gối cho bú tiện lúc cho bú vì đỡ tay bạn, nâng bé đúng tầm. Nhưng bạn đừng để gối trong nôi hay giường ngủ của bé. Gối mềm ở chỗ ngủ là nguy cơ ngạt, nhất là khi ngủ chung giường.

Gối chỉ là dụng cụ cho bú. Bú xong bạn cất đi. Cho bé ngủ ở nôi trống theo đúng luật ngủ an toàn.