Chăm sóc rốn và tắm bé sơ sinh đúng cách

Rốn của con cần đúng hai thứ: khô và sạch — không thuốc bột, không tự sát trùng. Tắm lần đầu sau 24 giờ, nước ấm vừa, phòng kín gió, và không bao giờ rời con khi tắm. Dấu hiệu nhiễm trùng rốn thì đi khám ngay.

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế khám, chẩn đoán hoặc điều trị bởi bác sĩ. Cách chăm rốn và tắm cho con mình — hỏi nhân viên y tế trong lần tái khám. Các con số nhiệt độ, thời gian trong bài theo chương, chưa được đối chiếu độc lập với khuyến cáo quốc tế tại thời điểm viết.

Trả lời nhanh

Rốn của con cần đúng hai thứ: khô và sạch. Không thuốc bột, không tự sát trùng bằng cồn, không băng kín liên tục — giữ thoáng, giữ khô, và theo dõi mỗi ngày. Tắm lần đầu sau 24 giờ sau sinh; nước ấm vừa (36–38°C theo chương), phòng kín gió, mỗi lần vài phút, và không bao giờ rời con khi tắm. Thấy dấu hiệu nhiễm trùng ở rốn (đỏ, mủ, mùi hôi, chảy máu không cầm) thì đi khám ngay thay vì tự xử lý.

Chăm sóc rốn: giữ khô và sạch

Cuống rốn sau khi kẹp sẽ khô dần, chuyển màu sẫm và rụng trong 1–3 tuần — đó là quá trình bình thường, không cần "giúp" nó rụng nhanh. Cách chăm theo chương:

• Vệ sinh rốn hằng ngày theo hướng dẫn của nhân viên y tế nơi con theo dõi — mỗi nơi có thể hướng dẫn dung dịch vệ sinh khác nhau, nghe theo nơi mình khám.
• Không rắc bất kỳ loại thuốc hay bột nào vào chân rốn — kể cả thuốc bột gia truyền hay kháng sinh rắc ngoài da. Rốn cần khô thoáng, bột thuốc giữ ẩm và che mất dấu hiệu nhiễm trùng.
• Kẹp rốn được tháo sau 48 giờ; ngày đầu có thể băng gạc vô khuẩn, sau đó để hở cho nhanh khô.
• Gấp tã dưới chân rốn để tã không cọ vào cuống rốn và nước tiểu không ngấm lên.

Những điều không làm với rốn

Danh sách ngắn nhưng quan trọng: không giật hay kéo cuống rốn dù nó "sắp rụng rồi"; không tự sát trùng vùng da quanh rốn bằng cồn i-ốt (theo chương, cồn i-ốt có thể gây bỏng da non của bé); không băng kín rốn liên tục; không tắm ngâm rốn trong nước bẩn — khi tắm thì giữ vùng rốn sạch và lau khô sau tắm. Mọi thao tác chạm vào rốn đều với tay đã rửa sạch.

Dấu hiệu nhiễm trùng cần đi khám

Rốn khô bình thường có thể rỉ chút dịch trong hoặc lấm tấm máu khô — không đáng lo. Đi khám ngay khi có một trong các dấu hiệu theo chương: da quanh rốn đỏ lan rộng; chân rốn rỉ dịch vàng có mùi hôi; có mủ; chảy máu không cầm. Kèm theo bé sốt, bú kém, li bì thì càng phải đi gấp. Đừng tự bôi thuốc hay đắp lá khi đã có dấu hiệu nhiễm trùng — lúc đó rốn không còn là chuyện vệ sinh nữa mà là chuyện điều trị, thuộc về nhân viên y tế.

Tắm bé: thời điểm, nhiệt độ nước và phòng

Tắm lần đầu sau 24 giờ sau sinh theo chương (giữ lớp chất gây vernix bảo vệ da bé trong ngày đầu). Chuẩn bị trước khi đặt bé vào chậu — khăn, quần áo, tã, kem hăm nếu dùng — tất cả trong tầm tay, vì từ lúc bé xuống nước thì tay bố mẹ không được rời bé.

• Nước 36–38°C theo chương, đo bằng nhiệt kế thay vì thử bằng tay (tay người lớn chịu nóng tốt hơn da bé). Pha nước lạnh trước, thêm nước nóng sau để tránh bỏng do nước đầu vòi quá nóng.
• Phòng kín gió, ấm 28–30°C theo chương. Đóng cửa sổ, tắt quạt thẳng vào chỗ tắm; mùa đông bật đèn sưởi trước vài phút.
• Tắm 5–10 phút, kết thúc trước khi nước nguội. Bé sơ sinh mất nhiệt nhanh — tắm lâu trong nước nguội vừa lạnh vừa vô ích.
• Da bé sơ sinh nhạy cảm: đừng mua sẵn nhiều sữa tắm hay dầu gội thơm. Ưu tiên sản phẩm không mùi dịu nhẹ, hoặc chỉ tắm nước sạch trong tuần đầu cũng đủ.

Tần suất tắm và vệ sinh nếp gấp hằng ngày

Theo chương, tắm 2–3 lần mỗi tuần hoặc khi bé dơ là đủ — tắm hằng ngày không cần thiết và làm khô da bé. Những ngày không tắm: lau vùng nếp gấp (cổ, nách, bẹn, sau tai) bằng khăn ấm mỗi ngày, vì sữa, mồ hôi và nước dãi đọng ở nếp gấp gây hăm và viêm da. Lau xong thấm khô — ẩm đọng lại cũng gây hăm như không lau.

Quy tắc an toàn tuyệt đối khi tắm

Ba quy tắc không ngoại lệ: không bao giờ để bé một mình trong phòng tắm — dù chỉ quay ra lấy khăn vài giây, dù dùng ghế tắm; không đổ thêm nước nóng hay lạnh khi bé đang trong chậu (sốc nhiệt và bỏng); giữ bé chắc tay mọi lúc vì xà phòng trơn — một tay đỡ đầu cổ, một tay thao tác. Không tự ý dùng mẹo dân gian (lá tắm, rượu gừng, các loại nước lá không rõ nguồn) lên da bé sơ sinh.